Przejdź do głównej treści strony

Balet koparyczny

godzina:
28.09.2016 18:00 Kup bilet
miejsce: Hala BCTW
czas trwania: 60 min
przerwa: nie
obsada
choreografia/ koncept: Iza Szostak
współpraca / wykonanie: Paweł Sakowicz
dramaturgia: Anka Herbut
przestrzeń: Łukasz Kwietniewski
muzyka: Kuba Słomkowski
światło: Michał Głaszczka
koordynator produkcji: Dominik Skrzypkowski
partner: Bergerat Monnoyeur
Spektakl zrealizowany w ramach projektu kuratorskiego Anny Królicy „Maszyna choreograficzna”.

Spektakl w języku polskim z angielskimi napisami
teatr / producent
Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA w Krakowie, koprodukcja: Ciało/Umysł, Fundacja Burdąg
kraj
Polska

Impulsem do powstania Baletu koparycznego była twórczość Oskara Schlemmera – profesora Bauhausu, malarza, teoretyka sztuki i reformatora tańca. Zafascynowany mechanicznością ruchu tancerzy baletowych, Schlemmer traktował ich ciała jak wpisane w zgeometryzowaną przestrzeń bryły i figury, ogromną wagę przywiązując do kostiumów, kompozycji i dynamiki linii czy kolorów oraz trajektorii ruchu. Iza Szostak Schlemmerowski Balet triadyczny przekłada na język maszyn budowlanych. Odwołując się do konkretnych partii oryginalnej choreografii z 1923 roku, konstruuje rozpisane na dwa ciała i dwie maszyny interdyscyplinarne działanie, łączące taniec ze sztukami wizualnymi i performansem dźwiękowym.

Kluczowym elementem pracy nad spektaklem był kurs dla operatorów koparki, podczas  którego Szostak i Sakowicz zdobywali umiejętności niezbędne do profesjonalnego prowadzenia maszyny oraz stopniowo poznawali jej możliwości motoryczne. Ten proces dał performerom konkretne narzędzia do badania relacji władzy człowieka nad maszyną i maszyny nad człowiekiem.

Przedmiotem poszukiwań i inspiracji są w Balecie koparycznym ciała tancerzy, dla których kostiumem stają się koparki: trójwymiarowe i przeskalowane, odstające od ciał, posiadające własną jakość i motorykę oraz wydające charakterystyczne dźwięki. Kostiumy z jednej strony wymuszające konkretny sposób zachowania i poruszania się, z drugiej – modyfikujące swój kształt w zależności od działań performerów. W tak zaprojektowanej rzeczywistości ruch człowieka, który w zetknięciu z maszyną staje się hybrydą, zostaje poddany rewizji. Znika podział na ciało i obiekt.

 

Iza Szostak, tancerka, choreografka. Absolwentka Szkoły Baletowej w Warszawie oraz Codarts/Rotterdam Dance Academy w Holandii. Obecnie studentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Odbyła staż w Belgii w zespole Jana Fabre/Troubleyn. Autorka spektakli m.in. Ciało. Dziecko. Obiekt., Wizytatorki, Europa. Śledztwo, Balet koparyczny. Współpracowała z Bartkiem Frąckowiakiem przy spektaklu Granice w Teatrze Polskim w Bydgoszczy. W swojej praktyce choreograficznej powołuje się na ruch autentyczny, choreologie oraz improwizacje. Interesuje ją sprawczość ciała i obiektów, antropologia, sztuki wizualne, film, praca z pamięcią, zmysłami, wyobraźnią i biograficzność. Traktuje choreografię jako narzędzie do tworzenia nowego porządku, nowej rzeczywistości, uwzględniając różne czynniki, które stanowią jej wypełnienie. W swoich pracach sprawdza różne strategie ucieleśniania, inspirując się m.in. motoryką dziecka, mechanicznością maszyn budowlanych czy fakturą obiektów/narzędzi w pracowni stolarskiej. Prowadzi regularne zajęcia tańca dla seniorów w Wawrze w Warszawie. Współtworzy Centrum w Ruchu. Podczas Festiwalu Prapremier w 2015 roku bydgoscy widzowie mieli okazję obejrzeć Europę śledztwo.

 

Po znalezieniu producenta zapisałaś się na kurs obsługi koparek. Co okazało się największym problemem w zderzeniu z materialnością tych maszyn?

Chyba najciekawsze było poznawanie możliwości i ograniczeń koparek – opcji skrętu, działania joysticka, użycia wszystkich przycisków, hamulców, gazu. Cały zakres poznaliśmy właściwie w dwa dni. Najtrudniejsze okazało się skoordynowanie siebie z maszyną. To wcale nie jest takie proste. Doprowadzenie do tego, że możesz do niej wsiąść i zrobić to, co zamierzasz, zajęło nam kilkanaście dni. Dawaliśmy sobie różne zadania np. dociągnięcie łyżki, postawienie jej na ziemi i uniesienia kadłubka (czyli uniesienie się na gąsienicach) albo takie związane z precyzją np. złapanie łyżką oponki. Żeby to zrobić, trzeba zachować odpowiednią odległość i złapać ją pod odpowiednim kątem. Wiedzieliśmy, że koparki kręcą się wokół własnej osi i jest to akcja, która jest powtarzalna i może trwać. Próbowaliśmy więc jechać do przodu, kręcąc się i jednocześnie operując łyżką. Totalny multitasking. Dostrzeżenie nowych elementów – wycieraczek, trąbki, wentylacji – było dla nas jak wielkie odkrycie. A co, jeśli otworzymy okno? A co, jeśli otworzymy drzwi i okna? Nagle dekonstruujesz wyobrażenie o tej maszynie i znajdujesz zupełnie niefunkcjonalne sposoby jej użycia.

Fragment wywiadu z Izą Szostak przeprowadzonego przez Mateusza Szymanówkę w ramach Think Thank Choreograficzny, 2016.

 

Tymczasem „Balet koparyczny” uwodzi wizualnym pięknem ruchów, kompozycji i nieszablonowej motoryki, sprawiając, że całej widowni dosłownie i w przenośni „kopara opada”. Ale ta uczłowieczona jedynie na moment i z ludzkiego nadania.

Grzegorz Stępniak, Dwutygodnik.com

 

 

Przy tak mocnym nacisku na wizualny aspekt przedstawienia drugoplanowe stają się pytania o posthumanistyczną perspektywę relacji człowiek-maszyna sytuują się na dalszym planie. Nie jest to jednak wadą spektaklu. Twórcy badają bowiem cielesność z perspektywy Schlemmerowskiej organiczności i mechaniczności, wskazując, że tancerz (Tänzermensch) podlega zarówno prawom ciała (psychicznym, sensualnym, organicznym), jak i przestrzeni – ruchy uwarunkowane są świadomie i mechanicznie, biorąc pod uwagę istniejące relacje przestrzenne.

Katarzyna Lemańska, taniecPOLSKA.pl

 

 

Czy to tańczą ludzie za pomocą maszyn, czy maszyny? Cały czas widzimy dwójkę operatorów, więc odczytujemy tu ludzkie emocje, przełożone na ruch maszyn. Ale chwilami wydaje się, że to maszyny same wprawiają się w ruch, że zyskały własne życie.

Joanna Targoń, Gazeta Wyborcza – Kraków

Burdag_Logo_Pl C_Ulogo centrum w ruchu_logia Cricoteka Nowe Logo Logo Bergerat CMYK